آشنایی با صنایع دستی و هنری پخل بافی

مجموعه : گوناگون
آشنایی با صنایع دستی و هنری پخل بافی

آشنایی با صنایع دستی و هنری پخل بافی

 

در این بخش از سایت فراناز شما را با یکی از صنایع دستی خراسان جنوبی آشنا می کنیم. با فراناز همراه باشید.

 

در خراسان نوع دیگری از سبدبافی رواج دارد كه به زمان محلی پخل بافی گویند. مواد اولیه آن از ساقه گندم تهیه می‌شود.

 

مراحل كار:

بدین گونه كه هنگام برداشت گندم‌، خوشه‌ی گندم را با ساقه آن درو كرده، قسمت بند خوشه را كه دارای دانه‌های گندم است جدا می‌كنند ‌. قسمت بدون بند جهت بافت سبد بكار می‌رود‌. باید پوست رویی ساقه را كنده و ساقه‌ها را به مدت 48 ساعت در آب قرار می‌دهند تا كاملاً نرم‌، ‌انعطاف پذیر و آماده برای بافت گردد .

 

برای شروع بافت دو ساقه گندم را در دست گرفته كه اصطلاحاً « تو » نامند‌. ساقه‌ی دیگری كه «‌ساقه‌پیچ‌» گفته می‌شود‌، در وسط تو قرار داده و شروع به پیچاندن دور ‌توها می‌نمایند‌. به اندازه‌ای آن را می‌پیچند كه با تا دادن آن یك دایره كوچك تشكیل شود سپس بافت را خم كرده و توها همه زیر دست قرار می‌گیرند تا ‌فرم دایره‌ای كوچك مشخص شود.

 

برای بست زدن، ساقه‌پیچ را بعد از 3 دور پیچاندن ‌‌، ‌از زیر سوراخ ردیف قبلی‌ عبور داده و به روی كار آورده ، دوباره یك دور، دور« توها » پیچیده و از روی تك قلاب بوجود آمده بست می‌خورد و به زیر كار می‌رود. در این هنگام ساقه پیچ دوباره زیر كار قرار گرفته‌ و برای پیچاندن آماده می‌باشد . بنابراین با 3 دور پیچاندن یك بست زده می شود و بافت به همین صورت ادامه می‌یابد.

 

آشنایی با صنایع دستی و هنری پخل بافی

از مهمترین مراكز پخل بافی استان خراسان جنوبی است

 

زمانی كه طول ساقه پیچ كوتاه می‌شود ‌، در قسمت بست ،‌ ساقه‌پیچ كوتاه را به توها داده و ساقه جدید را در قسمت پشت بست قلاب كرده و شروع به پیچاندن می‌كنیم . به همین ترتیب دسته‌ی توها را حول مركز دور داده و با پیچاندن‌ بافتنی دور توها و بست زدن، كف محصول به اندازه‌ی دلخواه در می‌آید. برای ایجاد دیواره ‌، پس از كامل شدن كفی ، دسته‌ی تو را روی ردیف كناره‌ی كفی قرار داده و بافت را ادامه می‌دهیم . به طوری كه توها به صورت فنری روی هم قرار گیرند و دیواره‌ی محصول به ارتفاع دلخواه برسد.

 

جهت كور كردن انتهای بافت به جای یك بست 2 بست خورده و ساقه پیچ به داخل بافت می‌رود. برای محكم شدن بافت می توان به قسمت كور شده‌، پارچه دوخت.

گاهی اوقات‌، برای تزیین سبد از كامواهای الوان استفاده می‌كنند بدین ترتیب كه 1 یا 2 سانت از ساقه را بوسیله كاموا می‌پوشانند و از ساقه تزئین شده به عنوان ساقه پیچ استفاده می‌شود به نحوی كه قسمت كاموایی روی كار قرار گیرد. همچنین در بعضی از سبدها برای تزیین بیشتر ، لبه سبد بصورت زیگزاك بافت می‌‌شود . بدین ترتیب كه دور دسته‌ای از تو را ساقه پیچ پیچیده و با دست به حالت زیگزاك فرم داده و به لبه‌ی محصول متصل می‌كنند.

 

آشنایی با صنایع دستی و هنری پخل بافی

 

مراكز بافت‌:

بطور كلی از قدیم الایام د‌ر هر جایی كه گندم كشت می‌شده‌ ، ‌مردم آن منطقه با این نوع سبد آشنایی كامل داشته و بافت آن را انجام می‌داده‌اند . هم اكنون این هنر در حال منسوخ شدن می باشد ، تنها افراد مسن با آن آشنا هستند ‌. از مهمترین مراكز پخل بافی استان خراسان جنوبی می‌توان به بخش خضری شهرستان قاینات و تعدادی از روستاهای شهرستان سرایان از جمله : چرمه ، خاور و سراب اشاره نمود . 

 

برای بافت سبـد در بیرجند‌ معمولاً از شاخه‌های نازك درخت استفاده می‌شود‌ كه اكثـراً از چـوب « بیدمشك‌»  و همچنین چوب «‌سرخ بید‌»  است كه بدون گل و میوه می‌باشد . سبـدهای تهیه شده از بیدمشك، به زبان محلی به سبدهای سفترك ( سفتوك) معروف است‌.

 

مطالب مرتبط :

 

آشنایی باصندوقچه سازی یکی از صنایع دستی زنجان

پربیننده ترین مطالب سایت

پربازدید هفته
پربازدید ماه